SaaS چیست؟ راهنمای کامل نرم‌افزار به‌عنوان سرویس

با رشد سریع فناوری و گسترش اینترنت، شیوه استفاده کسب‌وکارها از نرم‌افزارها دستخوش تغییرات اساسی شده است. دیگر الزاماً نیازی به خرید نرم‌افزارهای سنگین، نصب‌های پیچیده و صرف هزینه‌های بالا برای نگهداری و پشتیبانی وجود ندارد.
 
در این میان، مدل‌های مبتنی بر رایانش ابری به‌ویژه نرم‌افزار به‌عنوان سرویس (SaaS) توانسته‌اند توجه کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ را به خود جلب کنند.
 

اما Saas چیست؟ چه کاربردی برای ما دارد؟ و ما چگونه می‌توانیم به کمک آن به منافع خود برسیم؟
در این مقاله به بررسی مفهوم SaaS، نحوه عملکرد آن، مزایا، چالش‌ها و نقش آن در آینده کسب‌وکارها می‌پردازیم.
 

SaaS چیست؟

نرم‌افزار Software as a service یا (SaaS) یک مدل توزیع نرم‌افزار است که در آن یک ارائه دهنده ابری اپلیکیشن‌ها را میزبانی می‌کند و آن‌ها را از طریق اینترنت در دسترس کاربران نهایی قرار می‌دهد. در این مدل یک فروشنده نرم‌افزار مستقل (ISV) ممکن است با یک ارائه دهنده رایانش ابری شخص ثالث برای میزبانی برنامه، قرارداد ببندد. یا در رابطه با شرکت‌های بزرگ‌تر مانند مایکروسافت، ارائه دهنده رایانش ابری ممکن است فروشنده نرم‌افزار هم باشد.

SaaS مخفف چیست و چطور کار می‌کند؟

SaaS که مخفف Software as a Service است در فارسی به معنای نرم افزار به عنوان سرویس می‌باشد.
SaaS در یک مدل ابری کار می‌کند که یک ارائه دهنده خدمات از اپلیکیشن‌های نرم افزار میزبانی کرده و از طریق اینترنت می‌توانید به آن دسترسی داشته باشید. به جای خرید و نصب نرم افزار روی کامپیوتر یا سرورهای محلی، مشتری‌ها باید حق عضویت استفاده از نرم افزار را بخرند و به صورت آنلاین از آن استفاده کنند.
 

این روش، مزایای متعددی دارد؛ از جمله دسترسی آسان، قابل مقیاس گذاری و نیاز کمتر به زیرساخت‌های IT. وقتی یک مشتری حق عضویت استفاده از یک اپلیکیشن SaaS را می‌خرد، معمولا از طریق مرورگر وب وصل می‌شود. اپلیکیشن روی سرورهای ارائه دهنده سرویس اجرا می‌شود که تمام کارهای پردازش و ذخیره سازی داده را انجام می دهند. این کار موجب می‌شود مشتری از هر دستگاهی که به اینترنت وصل شود، بتواند از نرم افزار استفاده کند و انعطاف‌پذیری خوبی دارد. ارائه دهنده سرویس، مسئولیت نگهداری از نرم افزار، به روز رسانی آن، امنیت، بک‌آپ گرفتن و این قبیل کارها را به عهده دارد. در نتیجه مشتری همیشه از آخرین امکانات و خدمات امنیتی برخوردار خواهد بود.

ویژگی‌های SaaS

اگرچه تمام اپلیکیشن‌های SaaS تمام این ویژگی‌ها را ندارند، اما موارد زیر در اکثر آنها مشترک است:
 

تحویل سریع فیچرها

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نرم‌افزارهای SaaS، سرعت بالای ارائه به‌روزرسانی‌ها و قابلیت‌های جدید است. برخلاف نرم‌افزارهای سنتی که به‌روزرسانی آن‌ها زمان‌بر و وابسته به نصب دستی است، در SaaS قابلیت‌های جدید به‌صورت هفتگی یا ماهانه و بدون دخالت کاربر منتشر می‌شوند.
 

پروتکل‌های یکپارچه‌ سازی باز

نرم‌افزارهای SaaS معمولاً دارای API و پروتکل‌های یکپارچه‌سازی باز هستند که امکان اتصال آن‌ها به سایر سیستم‌ها و ابزارهای سازمانی را فراهم می‌کند. این ویژگی به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا ابزارهای مختلف مانند CRM، سیستم‌های مالی، ابزارهای بازاریابی و تحلیل داده را به‌صورت یکپارچه استفاده کنند.
 

عملکرد مشارکتی

بسیاری از اپلیکیشن‌های SaaS با الهام از فضای وب و شبکه‌های اجتماعی طراحی شده‌اند و قابلیت همکاری هم‌زمان را برای کاربران فراهم می‌کنند. این ویژگی به تیم‌ها اجازه می‌دهد به‌صورت هم‌زمان روی یک پروژه، فایل یا داده .کار کنند، اطلاعات را به اشتراک بگذارند و ارتباط مؤثرتری داشته باشند
 

SaaS باز

SaaS متن‌باز به نرم‌افزارهایی گفته می‌شود که کد منبع آن‌ها در دسترس است، اما همچنان به‌صورت ابری توسط ارائه‌دهنده میزبانی و پشتیبانی می‌شوند. این مدل، شفافیت بیشتری ایجاد می‌کند و به سازمان‌ها امکان می‌دهد در صورت نیاز، نرم‌افزار را مطابق نیازهای خود توسعه یا سفارشی‌سازی کنند، در حالی که همچنان از مزایای میزبانی و پشتیبانی SaaS بهره‌مند هستند.

معماری SaaS

اپلیکیشن‌ها و خدمات SaaS معمولاً از رویکرد چند مستأجره (multi-tenant) استفاده می‌کنند، به این معنی که یک نمونه از اپلیکیشن‌ SaaS روی سرورهای میزبان اجرا می‌شود و این نمونه واحد به هر مشترک ابری (یا مستاجر) خدمات می‌دهد. این اپلیکیشن‌ در یک نسخه و پیکربندی واحد برای همه مشتریان (یا مستاجران) اجرا می‌شود. اگرچه مشترکان در فضای ابری یکسان با زیرساخت و پلتفرم مشترک کار می‌کنند، اما داده‌های مشتریان مختلف، جدا از هم خواهند بود.

معماری معمول چند مستأجره برنامه‌های SaaS بدین معناست که ارائه دهنده خدمات ابری می‌تواند تعمیر، نگهداری، به‌روزرسانی و رفع مشکلات سیستم را سریع‌تر، آسان‌تر و کارآمدتر مدیریت کند. مهندسان می‌توانند به‌جای اعمال تغییرات در چندین مورد، با حفظ یک نمونه مشترک، تغییرات لازم را برای همه مشتریان ایجاد کنند.

به علاوه با مستاجری چندگانه، منابع بیشتری در اختیار گروه بزرگ‌تری از مردم قرار می‌گیرد؛ بدون این‌که عملکردهای مهم رایانش ابری مانند امنیت، سرعت و حریم خصوصی به خطر بیفتد.

مزایای SaaS

نرم افزار به عنوان سرویس (SaaS) نیاز سازمان‌ها به نصب و اجرای اپلیکیشن‌ها بر روی رایانه یا در مراکز داده‌ها را برطرف می‌کند. این امر هزینه خرید، تهیه و نگهداری سخت‌افزار، مجوز و فرایندهای نصب و پشتیبانی نرم‌افزار را حذف می‌کند.
 

مزایای دیگر مدل SaaS عبارت‌اند از:

پرداخت‌های انعطاف‌پذیر

به‌جای خرید نرم‌افزار برای نصب یا سخت‌افزار اضافی برای پشتیبانی از آن، می‌توانید از SaaS استفاده کنید.

استفاده مقیاس‌پذیر

سرویس‌های ابری مانند SaaS مقیاس‌پذیری عمودی بالایی را ارائه می‌دهند که به مشتریان این امکان را می‌دهد تا تعداد خدمات و ویژگی‌ها را بر اساس نیازهایشان تعیین کنند.

به‌روزرسانی‌های خودکار

به‌روزرسانی و مدیریت ترمیم سیستم‌های سرویس‌های مبتنی بر SaaS، کاملا اتوماتیک و توسط ارائه دهنده انجام می‌شوند. این امر بار کاری کارکنان IT داخلی را کاهش می‌دهد.

دسترسی و ماندگاری

از آنجا که فروشندگان SaaS اپلیکیشن‌ها را از طریق اینترنت ارائه می‌دهند، کاربران می‌توانند از هر دستگاه و مکان مجهز به اینترنت به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

سفارشی‌سازی

اپلیکیشن‌های SaaS اغلب قابل تنظیم هستند و می‌توانند با سایر اپلیکیشن‌های تجاری همگام‌سازی شوند؛ به‌ویژه با اپلیکیشن‌هایی که معتبرترین ارائه‌دهندگان دنیا ارائه می‌کنند.

چالش‌ها و ریسک‌های SaaS

طبیعتا نرم‌افزارهای مبتنی بر SaaS ریسک‌ها و چالش‌های بالقوه‌ای را نیز به همراه دارند. با تهیه نرم‌افزار باید فرایند اجرای سیستم، بررسی، پیگیری و امنیت آن را به فروشندگان خارجی بسپارید و به آن‌ها اعتماد کنید.

• مسائل خارج از کنترل مشتری: مشکلات زمانی پیش می‌آیند که ارائه‌دهندگان دچار اختلال در خدمات شوند، این‌ مساله می‌تواند بر توانایی مشتریان در استفاده از SaaS تأثیر بگذارد.

• عدم کنترل نسخه سازی: اگر ارائه دهنده نسخه جدیدی از یک اپلیکیشن را به کار گیرد، همه مشتریان مجبورند تا از نسخه‌ی جدید استفاده کنند. این مسئله زمان و منابع اضافی برای آموزش را به دنبال خواهد داشت.

• مشکل در تعویض فروشندگان: تعویض فروشندگان در تمامی سیستم‌های خدمات ابری، مشکل است. تغییر فروشندگان، باعث می‌شود تا حجم زیادی از داده‌ها را بین دو سیستم منتقل کنید.

• امنیت: امنیت ابری یکی از مهم‌ترین چالش‌های اپلیکیشن‌های SaaS است.

امنیت و حریم خصوصی SaaS

علیرغم به‌کارگیری سریع مدل‌های ابری برای محصولات نرم‌افزاری، سازمان‌ها هنوز در مورد امنیت و حفظ حریم خصوصی محصولات SaaS احتیاط می‌کنند. این نگرانی‌ها عبارت‌اند از:

• رمزگذاری و مدیریت کلید
• مدیریت هویت و دسترسی (IAM)
• نظارت امنیتی
• پاسخ به اتفاق‌ها
• ادغام ضعیف در محیط‌های امنیتی گسترده‌تر و خاص شرکت
• برآوردن شرایط اقامت اطلاعات
• حریم خصوصی داده‌ها
• هزینه سرمایه‌گذاری در ابزارهای ثالث برای جبران خطرات امنیتی SaaS
• عدم ارتباط با کارشناسان فنی و امنیتی در حین فروش

تفاوت سیستم‌های SaaS با IaaS و PaaS

SaaS، IaaS و PaaS سه مدل اصلی خدمات ابری هستند. تفاوت مدل‌ها در کامل بودن محصول است. محصولات SaaS اپلیکیشن‌هایی کاربردی، مکمل و کاملاً مدیریت شده هستند. IaaS عمدتاً برون‌سپاری منابع مرکز داده است و PaaS پلتفرم و ابزارهای توسعه را ارائه می‌دهد که توسط مرکز داده ارائه دهنده میزبانی می‌شوند.

جدول زیر تفاوت‌های این سه را نشان می‌دهد:

IaaS توسط شرکت‌هایی استفاده می‌شود که می‌خواهند مرکز داده و منابع رایانه خود را به یک ارائه دهنده ابری برون‌سپاری کنند.
 

PaaS چهارچوبی از منابع را برای توسعه‌دهندگان داخلی سازمان فراهم می‌کند. این پلتفرم میزبانی شده، توسعه‌دهندگان را قادر می‌سازد تا اپلیکیشن‌های سفارشی ایجاد کنند.

نمونه‌های معروف SaaS

محصولات SaaS بسیار متنوع هستند؛ از خدمات پخش ویدئو تا ابزارهای تجزیه‌وتحلیل IT را شامل می‌شوند. اپلیکیشن‌های تجاری اصلی مانند ایمیل، مدیریت فروش، مدیریت ارتباط با مشتری (CRM)، مدیریت مالی، مدیریت منابع انسانی (HRM)، صورتحساب و همکاری، از کاربردی‌ترین اپلیکیشن های SaaS هستند.

محصولات SaaS ممکن است در بازارهای B2B، B2C و یا هر دو عرضه شوند. نمونه‌هایی از محصولات محبوب SaaS عبارت‌اند از:

CRM دیدار

نرم افزار CRM دیدار یک نمونه b2b SaaS است که سرویس مدیریت روابط مشتریان را به صورت ابری ارائه می‌دهد. این نرم افزار کمک زیادی به بخش‌های بازاریابی، فروش و خدمات مشتریان می‌کند. علاوه بر این، برای تجزیه‌وتحلیل، اتوماسیون و تولید سرنخ هم بسیار مفید است.
از ویژگی‌های مهم CRM دیدار این است که کمک می‌کند رضایت مشتریان و وفاداری آنها را به شدت افزایش داده و فروش‌تان را چند برابر کنید.
 
برای آشنایی بیشتر با این نرم افزار، پیشنهاد می‌کنیم مقاله CRM چیست را بخوانید.
 

نرم افزار Dropbox

با Dropbox می‌توانید فایل‌ها را ذخیره کرده و آنها را با سیستم ابری‌تان همگام سازی کنید. Dropbox یک فولدر خاص روی کامپیوتر کاربران درست می‌کند که تمام فایل‌ها را با هم در یک جا نگه می‌دارد. سرورهای Dropbox محتوا و فایل‌های این فولدر را با هم همگام سازی می‌کنند.
 

G Suite

با استفاده از اپلیکیشن‌های SaaS که گوگل ارائه می‌دهد می‌توانید روش زندگی بهتری به دست آورید.Google Suite اپلیکیشن‌های معروفی مثل Gmail، Google Docs، Google Sheets و Google Drive را ارائه می‌دهد.
G Suite برخلاف رقبایش، در تمام دستگاه‌ها نصب شده و با اندروید کار می‌کند. همچنین با قدرت ذخیره‌سازی ابری‌ حرفه‌ای که دارد، می تواند در اپلیکیشن‌های مختلف سرچ کند. امکان مدیریت انعطاف پذیر حساب‌های کاربری را می‌دهد.
 

Slack

Slack یکی از معروف‌ترین نمونه‌های SaaS است. این نرم افزار در واقع یک پلتفرم ارتباط کسب‌وکار است که ویژگی‌های گسترده‌ای دارد.
این نرم افزار با محافظت خصوصی و امنیت رمزگذاری پایان به پایان، هم پیام‌های شخصی می‌فرستد و امکان برگزاری بحث‌های گروهی را می‌دهد.
Slack نرم افزار کاملی برای برقراری ارتباط و همکاری در شرایطی است که ایمیل بیش از حد رسمی بوده و اس ام اس خیلی غیررسمی است. خیلی از شرکت‌ها به خاطر رابط کاربری ساده و ادغام با اپلیکیشن‌های مختلف، از این سیستم استفاده می‌کنند.

انواع مدل‌های قیمت‌گذاری SaaS

به‌طورکلی استفاده از محصول نرم‌افزارهای مبتنی بر SaaS مقرون به‌صرفه‌تر از نرم‌افزارهای سازمانی سنتی است، زیرا نیازی به راه‌اندازی و نصب بر روی سخت‌افزار ندارد و نسخه آزمایشی دارد. ارائه‌دهندگان SaaS معمولاً از یکی از مدل‌های قیمت‌گذاری SaaS مبتنی بر اشتراک برای مشتریان استفاده می‌کنند:

رایگان یا بر پایه تبلیغات

ارائه‌دهندگان سرویس‌های رایگان SaaS، معمولاً از طریق تبلیغات درآمدزایی می‌کنند. در این مدل معمولاً گزینه‌ای برای ارتقاء به سطح پولی و حذف تبلیغات وجود دارد.
 

نرخ ثابت

مشتریان در ازای هزینه اشتراک ماهانه یا سالانه ثابت، امکان دسترسی به مجموعه کامل نرم‌افزار را خواهند داشت. درواقع، در این مدل قیمت‌گذاری، یک قیمت ثابت برای تمام کاربران تعیین می‌شود و فرقی نمی‌کند چه استفاده‌ای از آن می‌کنند. این مدل خیلی ساده است و به راحتی می‌تواند درآمد شرکت را پیش‌بینی کند.
 

به ازای هر کاربر

قیمت براساس تعداد کاربران سرویس تعیین می‌شود. به ازای هر کاربر، یک قیمت ثابت اضافه خواهد شد. این نوع قیمت‌گذاری برای نرم‌افزارهای مبتنی بر تیم مناسب است.

سطوح ذخیره‌سازی

ممکن است مشتریان به خدمات رایگان دسترسی داشته باشند اما در صورت تمایل به استفاده از محصول پس از اتمام محدودیت رایگان، باید هزینه ذخیره‌سازی را بپردازند.

سطوح کاربر

سطوح قیمت‌گذاری بر اساس طیف وسیعی از کاربران فعال است که می‌توانند در یک اشتراک واحد وجود داشته باشند.
 

به ازای هر کاربر فعال

جنبه‌هایی از استراتژی‌های «به ازای هر کاربر» و «پرداخت به ازای استفاده» در اینجا هم وجود دارد. تنها در صورتی که کاربر به‌طور فعال از سرویس فراتر از آستانه تعیین شده استفاده کند، هزینه مشترکان به ازای هر کاربر محاسبه می‌شود.
 

سطوح مبتنی بر ویژگی

سطوح قیمت با توجه به ویژگی‌هایی که مشترک به دنبال آن است تعیین می‌شود. در این مدل نسخه‌های کاهش یافته نرم‌افزار با ویژگی‌های محدود با قیمتی کمتر از سطح حداکثر قابلیت‌ها در دسترس هستند. سطوح ویژگی‌های اضافی بین سطوح حداقل و حداکثر عملکرد نیز ممکن است وجود داشته باشد.
 

نیمه رایگان

استفاده از این سرویس به‌طورکلی با سطح ابتدایی رایگان خواهد بود. بااین‌حال به‌طور معمول محدودیت‌های عملکردی وجود دارد که مشتریان را به سطح پولی متمایل می‌کند. یک مزیت این مدل این است که پایگاه مشتریان بزرگی را ایجاد می‌کند.
 

قیمت‌گذاری ترکیبی

در این مدل قیمت‌گذاری SaaS، از دو یا چند مدل قیمت‌گذاری استفاده می‌شود. این مدل، از انعطاف‌پذیری خوبی برای رفع نیازهای مشتریان مختلف برخوردار استو می‌تواند پتانسیل درآمد را به حداکثر برساند.

نرم افزار SaaS CRM چیست؟

SaaS CRM یک نرم افزار ابری است که اجازه دسترسی همیشگی به قابلیت‌های CRM را می‌دهد و بدون نیاز به پرداخت هزینه برای نصب و نگهداری آن، از CRM پشتیبانی می‌کند. CRM مبتنی بر SaaS، روابط شرکت با مشتریان را به طور واضح نشان داده و با انجام خودکار کارهای بازاریابی، فروش و خدمات مشتریان، کمک زیادی به کسب‌وکارها می‌کند.
 

در مدل SaaS نرم افزار CRM یا CRM ابری، شما مسئول اداره نرم افزار نیستید. شما فقط یک کاربر هستید. به طور کلی، از طریق اپلیکیشن‌های موبایل و رابط‌های کاربری وب، می‌توانید به نرم‌ افزار دسترسی داشته باشید.

چرا باید از نرم افزار SAAS استفاده کنیم؟

استفاده از نرم افزار SAAS CRM مزیت‌های زیادی دارد؛ مهم‌ترینش این است که ارزان‌تر و کاراتر است. همچنین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اغلب این گونه از نرم افزارها نسخه آزمایشی دارند و شما با استفاده از آن می توانید بعد از اطمینان از کارا بودن این نرم افزارها آن را خرید کنید
• ارزانی این نرم افزارها که کاملا مشخص است، شما اگر همان 10 میلیون تومان را در بانک بگذارید با سود آن می توانید هزینه این نرم افزارها را پرداخت کنید علاوه براینکه دیگر هزینه پشتیبانی، سخت افزار و ارتقاء را نمی دهید.
• این نرم افزارها با تجمیع ایده های مشتریان خود به سرعت به روز می شوند و شما بابت این ارتقاء ها و استفاده از این ایده ه هیچ هزینهء دیگری پرداخت نمی کنید
• از این نرم افزار بدون نصب هیچ چیزی و فقط از طریق مرورگر استفاده می کنید
• داده های شما توسط متخصصین این حوزه ها به صورت حرفه ای پشتیبانگیری و نگهداری می شود، با خراب شدن هارد کامپیوترتان و یا دزدیده شدن لپ تاپ تان، داده های شما از بین نخواهد رفت
• این نرم افزارها از هر کجای دنیا قابل دسترسی هستند، چه شرکت، چه خانه، چه سفر، چه در تاکسی شما می توانید از این نرم افزارها استفاده کنید
• این نرم افزارها شرکت های قوی تری در حوزه نرم افزار می سازند، شرکت های قوی تر می توانند سرویس بهتری به مشتریان خود بدهند

آینده SaaS

آینده SaaS احتمالا شاهد پذیرش روزافزون این سرویس از سوی متخصصان خدمات، یکپارچه سازی بیشتر نقطه به نقطه، تاکید بیشتر بر رابطه بین مشتریان و ارائه دهندگان اصلی و یک بینش پیچیده‌تر مبتنی بر داده‌های دقیق‌تر است.

نتیجه‌گیری

سیستم‌های Software-as-a-Service (یا SaaS)، به دلیل دسترسی گسترده به اینترنت مطرح شده‌اند. این سیستم‌ها، راهی برای ارائه‌ی نرم‌افزار در فضای اینترنتی را فراهم می‌کنند. برای استفاده از چنین نرم‌افزارهایی، تنها به اینترنت و یک مرورگر نیاز خواهید داشت. تمامی فرایندهای مرتبط (مانند به‌روزرسانی و پشتیبانی) هم توسط ارائه‌دهندگان سرویس انجام می‌شود و دیگر نیازی نیست نگران این مسائل باشید.

منابع:
SaaS چیست؟ هرآنچه که باید درباره آن بدانید
SaaS چیست؟  
 

×